Ks. Joniec - kapłan i żołnierz

Czytaj dalej
Fot. Archiwum Echa Limanowskiego
Karol Wojtas

Ks. Joniec - kapłan i żołnierz

Karol Wojtas

W tym roku mija 60 lat od śmierci księdza Józefa Jońca. Duchowny urodził się w Limanowej. Od 16 roku życia nieugięcie walczył o niepodległą Polskę. Brał udział w dwóch wojnach światowych.

21 grudnia przypada 60 rocznica śmierci ks. pułkownika Józefa Jońca, bohaterskiego Limanowianina, żołnierza I wojny światowej, wojny polsko - bolszewickiej, II wojny światowej, wybitnego kapelana Wojska Polskiego spod Tobruku i Monte Cassino. Zmarł on w 1956 r. w Oświęcimiu.

Dzieciństwo w Limanowej

Józef Joniec urodził się 11 marca 1900 r. w Limanowej - Sowlinach. Był synem Wojciecha Jońca i Agaty z Rysiów, zamożnych gospodarzy ze znanej miejscowej rodziny o tradycjach patriotycznych. Miał starszego brata Jana i dwie młodsze siostry Anielę i Józefę. Dom rodzinny Jońców znajdował się przy obecnej ulicy ks. płk Józefa Jońca. Swe pola mieli m.in. nad rzeką, w miejscu dzisiejszego cmentarza komunalnego, oraz las na Miejskiej Górze. Józef ochrzczony został jeszcze w starym drewnianym kościele limanowskim. Dzieciństwo spędził w Limanowej, gdzie chodził do szkoły powszechnej. W 1911 r. rozpoczął naukę w I Gimnazjum Jana Długosza w Nowym Sączu. Tam wstąpił do harcerstwa, z którym był związany do końca życia. Gdy w 1914 r. wybuchła wojna, młody Józef związał się z polskimi organizacjami niepodległościowymi. W tym czasie toczyła się bitwa pod Limanową.

Duchowny często odwiedzał Limanową i był silnie związany z rodziną. Duży wpływ na postawę młodego księdza miał ks. prałat Kazimierz Łazarski, ówczesny
Archiwum Echa Limanowskiego Ksiądz Józef Joniec w mundurze

Wojny przerywają naukę

W 1916 r. wstąpił do Legionów Polskich i walczył na froncie w Karpatach wschodnich, będąc żołnierzem 2 pułku ułanów II Brygady Legionów. Po „kryzysie przysięgowym” internowany został na Węgrzech, a następnie wcielony do armii austriackiej. Pod koniec wojny kapral Joniec powrócił do Limanowej, gdzie zorganizował oddział z miejscowej młodzieży, który w porozumieniu z POW (Polska Organizacja Wojskowa) w Krakowie w nocy 31 października 1918 r., wyzwolił miasto spod władzy austriackiej i rozbroił koszary wojskowe i obóz jeniecki w rafinerii w Sowlinach. Niedługo potem w 1919 r. jako ochotnik wziął udział w wojnie polsko - ukraińskiej, gdzie uczestniczył w odsieczy Lwowa. Następnie powrócił dokończyć naukę w szkole, ale niedługo potem znów wrócił na front, gdzie walczył w wojnie polsko - bolszewickiej 1920 roku. Brał udział m.in. w bitwie pod Komarowem.

Po ustaniu walk powrócił znów do szkoły w Krakowie, aby zakończyć naukę. Po szczęśliwym powrocie synów Józefa i Jana Jońców z wojny, rodzice ufundowali jako wotum murowaną kapliczkę na swym polu. Dziś znajduję się ona w obrębie cmentarza komunalnego. 1 czerwca 1921 r. zdał w Krakowie maturę, a następnie wstąpił do Wyższego Seminarium Duchownego w Krakowie oraz rozpoczął studia na Wydziale Teologicznym UJ.

Posługa kapłańska

Józef Joniec święcenia kapłańskie otrzymał w Krakowie 19 września 1925 r. z rąk arcybiskupa krakowskiego księcia Adama Stefana Sapiehy. Młody Joniec mszę prymicyjną odprawił 20 września 1925 r. w limanowskim kościele. Pracę duszpasterską rozpoczął jako wikary w parafii Przenajświętszej Trójcy w Czarnym Dunajcu. Pracował tam w latach 1925 - 1930. Z jego inicjatywy zbudowano w Czarnym Dunajcu Dom Ludowy. Zyskał sympatię miejscowych górali.

Następnie w 1930 r. rozpoczął pracę w Balinie, gdzie tworzyła się nowa parafia. Został tam proboszczem i musiał się zmierzyć z budową kościoła i organizowaniem parafii. Była to trudna placówka z wieloma problemami, ale ks. Joniec świetnie sobie na niej radził. Wspierał tam materialnie biednych parafian, organizował młodzież, założył drużynę harcerską i Katolickie Stowarzyszenie Młodzieży. Po ks. Jońcu do dziś pozostał w Balinie kościół pod wezwaniem Chrystusa Króla, którego był budowniczym.

Kolejna wojna

Po wybuchu II wojny światowej w 1939 r. ks. Joniec pozostawał na parafii w Balinie, ale na początku 1940 r. ostrzeżony został, że grozi mu aresztowanie przez Gestapo. Pod pozorem odwiedzin chorego ojca w Limanowej w styczniu 1940 r. opuścił Balin i udał się w kierunku południowym. Do Limanowej prawdopodobnie jednak nie trafił. Potajemnie przez Nowy Sącz i Szczawnicę, a następnie przez Słowację, udał się na Węgry.

Tam przez kilka tygodni pełnił posługę duszpasterską wśród polskich żołnierzy internowanych w obozach. W czerwcu przedostał się przez Jugosławię, Grecję i Turcję do Syrii. Tam bowiem z rozkazu generała Władysława Sikorskiego z polskich żołnierzy formowana była Brygada Strzelców Karpackich. Pod koniec czerwca ks. Joniec wstąpił do Brygady i znów ubrał mundur wojskowy. W stopniu kapitana został szefem duszpasterstwa Brygady Strzelców Karpackich.

W Balinie po ks. Jońcu został murowany kościół, którego był budowniczym

Po przejściu Brygady z Syrii do Palestyny ks. Joniec organizował dla żołnierzy pielgrzymki do miejsc świętych w Jerozolimie, Betlejem i Nazarecie. Przybliżał im miejsca święte i ich historie. Prowadził także kwesty na odnowę miejsc kultu w Ziemi Świętej. Doprowadził do odnowy przez polskich żołnierzy kaplicy III stacji Drogi Krzyżowej w Jerozolimie. Prowadził także kwesty na budowę tamtejszego Domu Polskiego.

Po przeorganizowaniu jednostki według standardów brytyjskich, 12 stycznia 1941 r. powstaje Samodzielna Brygada Strzelców Karpackich, a jej dowódcą zostaje gen. bryg. Stanisław Kopański. Ks. Joniec nadal pozostaje szefem duszpasterstwa. Po przejściu SBSK do Egiptu ks. Joniec organizuje w wolnych chwilach dla żołnierzy wycieczki do historycznych miejsc. Oprócz tego odprawia nabożeństwa dla żołnierzy m.in. na pustyni. W sierpniu 1941 r. SBSK przetransportowano do Tobruku.

W walkach o twierdzę zginęła jedna czwarta żołnierzy Brygady. Ks. Joniec towarzyszył cały czas walczącym, odprawiał nabożeństwa, udzielał sakramentów, chował zabitych, wynosił rannych z pola walki i podtrzymywał na duchu żołnierzy. Pod Tobrukiem wygłaszał słynne „Kazania Tobruckie”, które później zostały wydane drukiem. SBSK walczyła pod Tobrukiem od 17 sierpnia do 12 grudnia 1941 r.

Karol Wojtas

Dodaj pierwszy komentarz

Komentowanie artykułu dostępne jest tylko dla zalogowanych użytkowników, którzy mają do niego dostęp.
Zaloguj się

Polska Press Sp. z o.o. informuje, że wszystkie treści ukazujące się w serwisie podlegają ochronie. Dowiedz się więcej.

Jesteś zainteresowany kupnem treści? Dowiedz się więcej.

© 2000 - 2022 Polska Press Sp. z o.o.