Paweł Stachnik

Obóz - „przydatny” wynalazek

Niemiecki żołnierz i zakuci w kajdany Hererowie Niemiecki żołnierz i zakuci w kajdany Hererowie
Paweł Stachnik

25 KWIETNIA 1899. USA wypowiadają wojnę Hiszpanii, która zakłada obozy koncentracyjne na Kubie. Potem stosują je Brytyjczycy i Niemcy w Afryce. Obozy wchodzą na stałe do arsenału środków represji

W1895 r. na Kubie wybuchło kolejne powstanie przeciw hiszpańskim rządom kolonialnym. Rebelianci rozpoczęli wojnę partyzancką, atakując wojskowe garnizony, odcinając dostawy żywności i urządzając zasadzki. Wsparcia skutecznie udzielała im ludność wiejska. Po roku bezskutecznych prób stłumienia rebelii Madryt przysłał na wyspę znanego z silnej ręki i zdecydowanych działań generała Valeriano Weylera. Ten nowy gubernator postanowił wprowadzić politykę określaną słowem „reconcentración”: ludność z prowincji została przymusowo przesiedlona do umocnionych miast, a wsie i uprawy zniszczono zostawiając spaloną ziemię. W ten sposób partyzanci zostali pozbawieni wparcia i zaplecza, a ich walka stała się o wiele trudniejsza.

Wojskowo plan Weylera przyniósł pożądany skutek - powstanie zostało prawie stłumione. Gorzej było z przesiedlonymi ze wsi cywilami. Stłoczono ich w otoczonych wałami i zasiekami miastach, w miejscach nazwanych campos de concentración. Zostali tam umieszczeni w domach, prowizorycznych barakach lub po prostu na gołej ziemi. Miejscowi traktowali ich z wrogością, a w miastach szybko zabrakło jedzenia.

Pojawiły się za to choroby zakaźne - ospa, malaria, dżuma - wywołane katastrofalnym stanem higieny. Uwięzieni umierali z głodu, chorób i brutalnego traktowania przez strażników. Hiszpanie strzelali do każdego, kto usiłował wydostać się z obozu w poszukiwaniu jedzenia. Schwytani partyzanci byli torturowani i zabijani, kobiety gwałcono, wsie puszczano z dymem.

Hiszpanie byli pierwsi

Jak pisze amerykańska dziennikarka Andrea Pitzer, autorka książki „Noc, która się nie kończy. Historia obozów koncentracyjnych”, te miejsca odosobnienia założone przez Hiszpanów na Kubie były pierwszymi w historii obozami koncentracyjnymi. Hiszpański wynalazek zrobił potem światową karierę, której szczytowymi punktami były Gułag i hitlerowskie obozy zagłady. Autorka pisze też, że już wcześniej ludzkość miała do czynienia z pewnymi formami miejsc przymusowego odosobnienia. Oto w XV i XVI w. ci sami Hiszpanie w Ameryce Południowej prowadzili politykę „reducción”. W jej ramach indiańskie wioski palono, mieszkańców przymusowo przesiedlano do ośrodków misyjnych, a tam zakonnicy „cywilizowali” ich nawracając na chrześcijaństwo, ucząc czytać i socjalizując.

Swoje na sumieniu mieli też Amerykanie. W latach 30. XIX w. przeprowadzili operację przesiedlenia Indian z południowo-wschodniej części kraju. Tysiące Czirokezów przetrzymywano najpierw w obozach przejściowych, a potem przepędzono tzw. Szlakiem Łez na zachód i umieszczono w rezerwatach. Panowały w nich często fatalne warunki: brakowało jedzenia, szerzyły się choroby i alkoholizm, a wszystko to dziesiątkowało rdzennych Amerykanów. Jednak zdaniem Waszyngtonu rezerwaty były właściwym miejscem dla czerwonoskórych i w następnych latach stosowano je na szeroką skalę.

Pozostało jeszcze 76% treści.

Jeżeli chcesz przeczytać ten artykuł, wykup dostęp.

Zaloguj się, by czytać artykuł w całości
  • Prenumerata cyfrowa promocyjna

    Czytaj ten i wszystkie artykuły w ramach prenumeraty już od 12,30 zł co 5 dni.

Paweł Stachnik

Dodaj pierwszy komentarz

Komentowanie artykułu dostępne jest tylko dla zalogowanych użytkowników, którzy mają do niego dostęp.
Zaloguj się

plus.gazetakrakowska.pl

promocja -50%

Gazeta online przez 90 dni za połowę ceny

29,50 59,00

Skorzystaj z promocji i ciesz się codziennym dostępem do gazety online przez 90 dni. Z tą ofertą oszczędzasz aż połowę ceny!

Kup teraz

Polska Press Sp. z o.o. informuje, że wszystkie treści ukazujące się w serwisie podlegają ochronie. Dowiedz się więcej.

Jesteś zainteresowany kupnem treści? Dowiedz się więcej.

© 2000 - 2020 Polska Press Sp. z o.o.